Kiedy smartfon przeszkadza w relacji – czym jest technoferencja i jak wpływa na nastolatków?

Smartfony, media społecznościowe i komunikatory stały się nieodłącznym elementem codzienności. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy technologia zaczyna przerywać bezpośrednie kontakty między ludźmi. Badacze określają to zjawisko mianem „technoferencji” (technoference), czyli zakłócania relacji społecznych przez korzystanie z urządzeń cyfrowych.

Badanie przeprowadzone na grupie amerykańskich nastolatków w wieku od 10 do 20 lat pokazało, że technoferencja może mieć istotny związek z funkcjonowaniem emocjonalnym i społecznym młodych ludzi.

Gdy rodzic częściej patrzy w telefon niż na dziecko

Autorzy badania odkryli, że młodzież, która częściej doświadczała sytuacji, w których rodzice byli rozproszeni przez telefon lub inne urządzenia podczas wspólnych interakcji, częściej zgłaszała objawy lęku i depresji. Związek ten był częściowo wyjaśniany przez niższy poziom odczuwanego ciepła rodzicielskiego.

Innymi słowy, kiedy nastolatki miały poczucie, że technologia odciąga uwagę rodzica od rozmowy czy wspólnego spędzania czasu, mogły jednocześnie odczuwać mniejsze wsparcie, zainteresowanie i bliskość ze strony rodzica.

Zjawisko to nazywamy Phubbingiem rodzicielskim, czyli ignorowaniem dziecka przez rodzica na rzecz telefonu, co negatywnie wpływa na rozwój emocjonalny i społeczny dziecka.

Nie tylko rodzice – nastolatki również są rozpraszane przez technologię

Badanie zwróciło uwagę na jeszcze jeden ważny aspekt. Również własna technoferencja nastolatków była związana z mniej korzystnymi rezultatami. Młodzi ludzie, którzy częściej pozwalali technologii zakłócać kontakty z rodzicami, częściej zgłaszali objawy depresji i lęku. Możliwe, że młodzi ludzie, którzy angażują się w technoferencję, przegapiają interakcje w relacjach, co może zwiększać ryzyko przyjmowania cudzych poglądów, norm, wartości i postaw uważając je za integralną część siebie oraz może prowadzić do cyberprzemocy

Jednocześnie obserwowano u nich niższy poziom zachowań prospołecznych, takich jak pomaganie innym, oraz mniejsze zaangażowanie obywatelskie i społeczne.

Znaczenie ciepła rodzicielskiego

Jednym z najważniejszych wniosków z badania było znaczenie ciepła rodzicielskiego. Badacze podkreślają, że ciepło rodzicielskie obejmuje zachowania takie jak słuchanie dziecka, okazywanie wsparcia, zrozumienia i zainteresowania jego przeżyciami, a także może być fizyczne, jak przytulenie lub położenie ręki na ramieniu.

Kiedy technologia zaczyna dominować podczas rodzinnych interakcji, młodzi ludzie mogą odbierać to jako sygnał, że są mniej ważni niż urządzenie znajdujące się w rękach rodzica. Taka interpretacja może osłabiać poczucie bliskości i wpływać na dobrostan psychiczny nastolatków.

Co wynika z tego dla rodzin?

Badanie nie sugeruje, że smartfony są same w sobie szkodliwe. Pokazuje jednak, że sposób korzystania z technologii ma znaczenie dla jakości relacji rodzinnych. Nawet krótkie chwile nieuwagi związane ze sprawdzaniem telefonu podczas rozmowy mogą wpływać na to, jak nastolatek postrzega zainteresowanie i zaangażowanie rodzica.

W świecie pełnym ekranów szczególnie ważne staje się tworzenie momentów, w których rodzice i dzieci mogą poświęcić sobie pełną uwagę. Wspólny posiłek, rozmowa czy spacer bez telefonów mogą być prostym sposobem na wzmacnianie relacji i budowanie poczucia bliskości.

Źródło

Stockdale, L. A., Coyne, S. M., & Padilla-Walker, L. M. (2018). Parent and child technoference and socioemotional behavioral outcomes: A nationally representative study of 10-to 20-year-old adolescents. Computers in Human Behavior, 88, 219-226.